Enriching the Barasenian language
Posted on March 30, 2009, 10:59 PM under Culture and TraditionWhile I was browsing some old books in college, I came across an article on language and culture. The words a community uses show what is important to them. For Filipinos, for example, we have a lot of terms for rice: palay, bigas, sinaing, bahaw, sinangag, champorado, biko, puto, etc.
What about us Barasenians? What is it that we consider important? I found the following words from Baras Balita and modified it. You might want to add words that you know. Of course, some of these might be use in other parts of the country.
Agyaas – mayabang, may taranta
Apilpil – mahilig makialam
Bang-i – di magandang amoy sanhi ng di hugas na puwet
Banggirahan – hugasan / tauban ng pinggan
Bara-bara – hindi maingat sa pagkilos
Batalan – paliguan
Du-upam – lagayan ng panggatong
Hinain – paglilinis ng isda
Inulang – ulam mula sa hipong pinugutan
Lagumba – ikot ng ikot, pasyal nang pasyal
Kutad – tamad
Mag-urong – maghugas ng pinggan
Masagkal – magaspang
Nuknukan – ubod ng …
Para-an – maliit na daan
Sa bahay – ikalawang palapag ng bahay
Siim – timba, balde
Sinugaok – sinigang bundok
Umahon – pumunta sa bundok, pumunta sa kati mula sa tubig
Tuktukan – pukpukin ang damit sa paglalaba
April 2nd, 2009 at 4:38 am
Ad-aran – gamit sa pag-”shred” ng papaya,kamote atbp.
i-gaod – pagsikapan, i-akyat
matalab – hindi matalim
itak – patalim
palu-palo – gamit sa paglalaba
palublubin – paliguan ang kalabaw sa ilog
tromba – fiesta ng tubig
igiban – kuhanan ng tubig (balon)
dalatan – palayan sa bundok
mandala – tumpok ng palay na na-ani
swangga – paraan ng pag-ani ng palay
bayanihan – tulungan ng magkakapitbahay
papag – higaan
bukayo – sweet coconut
piko at kinalabaw – klase ng mangga
batulang – basket ng binhi ng palay
..there’s a lot more barasenian words.
April 2nd, 2009 at 4:42 pm
Kakatuwa naman, makikilala natin ang pinagmulan ng isang tao sa pamamagitan ng kanyang pananalita.
April 2nd, 2009 at 9:51 pm
Tama ka doon…. Dahil ako ay anak ng magsasaka na ang ugat ay bayan ng Baras. Kahit na ako ay na sa “abroad” at matagal na dito ay hindi ko pa rin maipagpapalit ang bayan ko na kinagisnan. Balang araw sa aking katandaan ay diyan pa din ako babalik upang makapiling ang mga mahal sa buhay.——
(‘)(‘)
( oo )
()()
May 5th, 2009 at 5:12 am
dapat mag stick lang tayo sa mga salita na sa baras lang natin naririnig.
balaw balaw- alam nyo yan for sure kasi favorite ko yan, saka sa baras ko lang nabibili yan.
alamang- mostly kasi bagoong ang tawag nila diyan.
May 5th, 2009 at 5:54 pm
Hello! Gusto ko lang magdagdag ng ilang salita na madalas marinig at gamitin sa kinalakhan ko rin bayan-ang Baras:
Bilang guro sa wika, masasabi ko na wala talagang kasiguruhan na eksklusibo o sa Baras lang ginagamit ang ilang partikular na salita pero may posibilidad na may kaibahan ito sa gamit ng ibang lugar o bayan bunga ng tinatawag na kolokyalismo at bernakularisasyon.
Gaya halimbawa ang madalas na paggamit ng mga taga-Baras ng tunog na/d/ sa halip na /r/ sa mga salitang madalas ay /r/ ang gamit ng ibang lugar o kaya ay sa Nasyonal na lebel. Halimbawa madalas madumi at madami ang gamit natin sa halip na marumi at marami.
May ilang mga salita rin akong natatandaan na madalas kong marinig sa aking nanang at ginagamit ko noon at hanggang ngayon kapag umuuwi ako. Ito ang ilan sa mga yaon:
anggi-(noun/pangalan)tilamsik ng ulan -sa iba ay ampiyas ito
kutakot-( adjunct o conjunction) na madalas ay ginagamit sa paghahayag ng matinding ekspresyon o reaksyon sa sinabi ng kausap.
tuktukan (verb) na ibig sabihin ay babatukan yung isang tao -sa iba ay kutusan ito.
siim (noun) pail o timba sa ibang Tagalog
May mga salita rin sa Baras na madalas iba ang kahulugan sapagkat kadalasan ay iniuugnay sa lahi o clan:
katuwa- para ito sa mga pamilya ng Anduque sa buong Baras
hanep- naging katawagan na ito kay ka Mario Javier at sa kanyang mga kapamilya
Pugo- para sa mga pamilya ng Robles na nakatira sa may A. Ferrera
Tikling- sa pamilya ng Bunot sa may Magtanggol
at marami pang iba na pinipilit kong alalahanin.
May 6th, 2009 at 12:57 am
ang word na KATUWA na exclusive lang sa pamilya Anduque sa Baras pero ang kahulugan sa ibang bayan ay pangit o hindi maganda, as in “katuwa ang lasa ng balaw-balaw ni sheryl!” subalit kung sususriin mo ang salita, ang salitang ugat ay TUWA, na ang ibig sabihin ay magandang saloobin.
keep posting more, avic!
May 6th, 2009 at 2:28 am
kulambo – pamilya ni ?
bukayo – pamilya ng Cruzado
pag-ibig – pamilya ng Llagas
burangas- pamilya ni?
basingil-pamilya ni?
… atbp.
May 6th, 2009 at 3:19 am
Satanas- Lam nyo na kung sino ung may bansag nyan
Tubig tubig- Pumutok ang panubigan ni ka Debing.
Balutan- isang eskinita sa mabini, ng mag alsa balutan si termos na hinagad ng itak ni ka sering, nahuli sa chicks sa highway.
Hudas- Taga wawa mabini Paras- Namatay sa Sarap Paru paru- dancer
Alimuum – pamilya ni…..?
Tiga baras – embes na TAGA BARAS
Alitaptap – Bansag ng kapit bahay nila.
Bulagaw – Bulag na mahilig pa maglaro ng chess
May 6th, 2009 at 10:59 am
Keep it up! Cheers!
May 7th, 2009 at 1:54 am
iba naman yung mga aliases as baras languages eh. bakit nyo pinagsasama?
May 7th, 2009 at 8:05 am
Pwede na rin iyon, iyon nga ang pagkakakilanlan ng mga tiga-Baras eh.
Peace!
May 8th, 2009 at 1:24 am
sabi nga ni avic, yan ay mga salita na may ibang kahulugan pagdating sa baras. remember that this article is about barasenian languages… but honestly yvonne was right, this makes me smile, too!
May 8th, 2009 at 6:25 am
Its only in BARAS where you can hear the term “PAYANIG”, also an alias, Mayors like “panahon ni KALBO, panahon ni LATIGO, unique places like “NAGPATONG, MABINING PUTOL, SUMIPIT, TAMPOY, and if you are not from Baras di mo maiintindihan ang ibig sabihin at kung sino sino ang tinutukoy at kung nasaan ang mga lugar na binabanggit ng isang taga Baras.
May 8th, 2009 at 10:15 am
Correct ka dyan, Sagittarian in Motion, and also other unique places like Ting-ting, Gugu, Tukip, Kay Guarda, Pawpawan, Baliksaka, Bahay, Bilog-Lalim.
There are also various farms here in Baras which other people do not know or not familiar, such as Disuasido Farm, Blue Bird Farm, Piza√±a Farm, CVM Farm, RC Farm, and most especially my favorite place, Noah’s Farm.
Have you also heard the Ungga Falls? Nung bata pa ako, madalas kaming pumunta sa lugar na iyon at napakasarap magtampisaw sa malamig at malinaw nitong tubig. Subalit ngayon, kaiba na ang hitsura nito, kabaliktaran na. Marahil dahil sa ilang mamamayan na nagpatayo ng piggery sa unahan ng falls na ito, and ang dumi ay diretsong umaagos sa tubig.
Can you imagine that? So sad
May 8th, 2009 at 9:10 pm
interesting. weird ng mga pangalan ng lugar sa baras (kahit naman saan siguro meron ding ganito). sana may magsulat kung paano at saan nag-ugat yung mga pangalan.